Đã là cuối ngày và bạn cảm thấy kiệt sức, nhưng với trẻ em, chỉ cần ngủ qua đêm, khi thức dậy chúng vẫn chạy nhảy rất nhiệt tình. Bạn sẽ tự hỏi: Tại sao chúng vẫn tiếp tục vui chơi? Tại sao chúng lại có nhiều năng lượng đến vậy?

Bạn không phải là người duy nhất đưa ra câu hỏi này. Các nhà tâm lý học và triết học đã cân nhắc những lý do mà trẻ em có thể chơi đùa trong nhiều năm (và có thể là chúng đã có nhiều đêm không ngủ). Triết gia Karl Groos lập luận rằng thiên hướng của chúng ta khi chơi đuổi bắt, trèo cây hay nhảy dây được phát triển bởi sự chọn lọc tự nhiên để dạy cho chúng ta những kỹ năng thể chất và tinh thần cần thiết nhằm sống sót và phát triển. Vì vậy, con người dường như được sinh ra là để học hỏi và vui chơi tại cùng một thời điểm.

Các nghiên cứu về lý do trẻ em vui chơi đã dẫn đến nhiều kết luận khác nhau. Các lý thuyết cổ điển dưới đây phần lớn là triết học và xuất hiện vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20.

•        Lý thuyết năng lượng dư thừa (Friedreich Schiller) – Con người tích lũy năng lượng dư thừa và chúng phải được giải phóng thông qua hoạt động vui chơi.

•        Lý thuyết giải trí hay thư giãn (Moritz Lazarus) – Việc vui chơi giúp phục hồi năng lượng đã mất từ các hoạt động liên quan đến công việc.

•        Lý thuyết thu gọn (G. Stanley Hall) – Vui chơi là một loại hoạt động giúp loại bỏ những bản năng nguyên thủy không phù hợp được truyền lại qua di truyền.

•        Lý thuyết thực hành (Karl Groos) – Vui chơi cho phép trẻ em thực hành những vai trò của người lớn và giúp chúng có được những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống sau này.

Lý thuyết hiện đại của việc vui chơi phát triển sau năm 1920 và được xác nhận bởi những nghiên cứu thực nghiệm. Lý thuyết hiện đại bao gồm:

•        Lý thuyết phân tâm học (Sigmund Freud) – Vui chơi cho phép trẻ em bày tỏ cảm xúc của mình và xua tan những cảm xúc tiêu cực đồng thời thay thế chúng bằng những cảm xúc tích cực.

•        Lý thuyết điều chỉnh kích thích (Daniel Berlyne) – Trẻ em chơi đùa để điều chỉnh mức độ kích thích trong hệ thống thần kinh trung ương.

•        Lý thuyết giao tiếp (Gregory Bateson) – Trẻ em vui chơi để học hỏi về tính xác thực của cuộc sống và mục đích của các đối tượng và hành động.

•        Lý thuyết nhận thức (Jean Piaget và Lev S. Vygotsky) – Piaget tin rằng trẻ em sử dụng khả năng tinh thần hiện tại của chúng để giải quyết vấn đề bởi chúng nhìn thế giới theo một cách khác. Và Vygotsky cho rằng việc chơi đùa giúp phát triển nhận thức và khuyến khích tư duy trừu tượng ở trẻ.

Như các bạn có thể thấy, không có sự đồng thuận về các lý do mà trẻ em chơi đùa – và đây vẫn chưa phải là danh sách đầy đủ của các lý thuyết về vấn đề này.

Mặc dù vậy, điểm chung của tất cả các lý thuyết trên là: Vui chơi rất có lợi và cần thiết cho sự phát triển của một đứa trẻ. Thông qua các trò chơi, trẻ em sẽ học cách đưa ra quyết định, thực hiện quyền tự kiểm soát, ứng phó với những tình huống khó khăn và tuân theo các quy tắc. Vui chơi ngoài xã hội giúp trẻ em kết bạn và điều đó khiến chúng vui vẻ và hạnh phúc hơn.